home

De Heilige Brandaan heeft echt bestaan, al is hij bij ons niet zo bekend. Beroemder bij ons zijn Willibrord en Bonifatius, die zo'n anderhalve eeuw later het Ierse/Britse missiewerk in noordwest Europa voltooiden.
De Ierse abt Brandaan moet in een heel vreemde tijd geleefd hebben. Zelf kwam hij van het eiland waar de Romeinen nooit vaste grond onder de voeten hebben gekregen, maar op zijn reizen naar Brittannië moet hij getuige geweest zijn van de overgang van een goed geordende, pas gekerstende Kelto-Romeinse wereld naar een lappendeken van boeren- en krijgerstaatjes bevolkt door Angelsaksen en Friezen.

Al jaren wilde ik eens iets doen met de legende van Sint Brandaan de Zeevaarder. De versie van Paul Biegel, "Anderland", heeft me ooit op het spoor gezet. Maar waarom wilde ik deze mythe eigenlijk bij de kop pakken, zo vraag ik me nog steeds af. Zo boeiend is het oer-verhaal nou ook weer niet. Als je het kort samenvat dan krijg je ongeveer dit: een Ierse abt van zo rond 500 gaat de zee op, beleeft allerlei onwaarschijnlijke avonturen en keert tenslotte behouden naar zijn klooster terug, waar hij op hoge leeftijd sterft. Zijn wonderlijke zeereis is ongetwijfeld een vermenging van oude Keltische zeevaartverhalen met zijn eigen reizen naar de Britse eilanden en verder.

Toch moet er meer met dat verhaal aan de hand zijn. De hele middeleeuwen door is het verteld, omgewerkt, opgeschreven, weer doorverteld en rijkelijk geillustreerd. Elke generatie lijkt er aan gesleuteld te hebben.

Goed, dan mag ik dat ook: de musical Sint Brandaan en de Mirakelfabriek is in de kern gebaseerd op het Middelnederlandse gedicht 'De Reis van Sinte Brandaan'. Daarin heeft Brandaan een heel ander motief om te gaan varen dan in de andere versies. Brandaan is in die editie een ongelovige Thomas. En dan wordt het boeiend. Eerst zien, dan geloven. Dat thema heb ik uitgemolken. Het aantal bezochte eilanden moest teruggebracht tot vier en de engel die hem verschijnt aan het begin heb ik veranderd in Maria, Sterre der Zee.

Ynze Baumfalk, mei 2010

Bekijk voor meer informatie de volgende links:
bondig inleidend Wikipedia artikel met verdere verwijzingen.
afstudeerscriptie over Brandaan illustraties.