deus lo vult

een muzikaal drama
over de eerste kruistocht


de muidercompagnie
26 en 27 november

muiderkerk, amsterdam

Het Verhaal - 1

Drie broers uit het Huis van Boulogne gaan op kruistocht. Hoofddoel: Jeruzalem bevrijden van de heidenen. Maar elk van de broers heeft zijn eigen motief.
Hun moeder Ida ziet alleen haar oudste zoon terug. Stefano, de oude, trouwe hofnar, schetst de terugblikken en rijgt ze aaneen. Tijd en plaats spelen voor de nar geen rol. Hij is nar en dus mag hij alles zeggen wat ie denkt. En hij denkt: waanzin was het.


Ergens in het voorjaar van AD 1095 dicteert de Oost-Romeinse keizer Alexios I Comnenos aan zijn dochter Anna een brief voor de paus in Rome. Een bijzondere roep om hulp. De grote kerkscheuring tussen katholieken en orthodoxen ligt immers nog vers in het geheugen. Maar keizer Alexios moet wel. Een paar eeuwen eerder waren de Byzantijnse bezittingen in het Midden-Oosten al in handen gevallen van Arabische moslims. Maar nu dreigen binnenvallende Turkse stammen ook zijn provincies in AnatoliŽ te veroveren.


Al in november van 1095 houdt Paus Urbanus I een kerkvergadering in Clermont-Ferrand, tussen de bergen van de Auvergne. In een bevlogen preek spoort hij de Europese ridders aan om het Heilig Graf in Jeruzalem te bevrijden van de mohammedanen. Boodschappers worden uitgestuurd naar alle Europese hoven. Ze roepen op tot een mobilisatie in augustus 2016, als de oogst binnen is en er dus voldoende fourage zal zijn voor man en paard. Deus lo Vult wordt de leuze, God wil het.
De pauselijke boodschap vindt niet alleen gehoor onder de adel, maar ook onder het gewone volk van de Lage Landen en aangrenzende Duitse streken. Burgers en boeren verzamelen zich spontaan rond Aken en Maastricht. Ze vertrekken al in april van 1096. Totaal onvoorbereid. Deze Boerenkruistocht wordt min of meer geleid door Peter de Kluizenaar, een monnik uit de buurt van Atrecht. Peter is een bekende van de grafelijke familie in Boulogne.

Het Verhaal - 2

Paus Urbanus stelt Godfried van Bouillon aan als aanvoerder van de Noord-Franse en Vlaamse troepen. Hij hoort tot een van de rijkste families in Europa: het Huis Boulogne. Godfried vertrekt volgens plan in augustus AD 1096, samen met zijn oudere broers, Eustaas en Boudewijn. Hun moeder Ida, de geliefde gravin, neemt, als zovaak, de bestuurstaken waar. Ze is blij met de bedevaart, vooral omdat paus Urbanus - haar neef - volledige aflaat heeft toegezegd aan de pelgrims: aan iedereen die meedoet worden alle zonden vergeven, ook die van de al overleden familie.
De Vlaamse ridders en hun voetvolk volgen dezelfde route als de Boerenkruistocht, langs de Rijn en de Donau naar Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk. Ze komen daar rond Kerst aan, maar moeten wachten tot ook de troepen uit Zuid-Frankrijk en ItaliŽ zijn gearriveerd.
Uiteindelijk, in het voorjaar van 1097, krijgen ze toestemming van Keizer Alexios om de Bosporus over te steken naar AnatoliŽ. De achterhoede wordt gevormd door zo'n duizend boeren onder leiding van Peter de Kluizenaar. Dat is alles wat er over is van de dertigduizend pelgrims die een jaar eerder uit Aken vertrokken. Alle anderen zijn door de Turken afgeslacht, nog op dezelfde dag dat ze naar Klein-AziŽ waren overgezet.


Ze doen er twee jaar over, van Constantinopel naar Jeruzalem. Onderweg veroveren ze stad na stad op Turkse en Armeense opstandelingen. Ze doen dat officieel in naam van de keizer, maar al snel veranderen de veroveringen in zelfstandige Kruisvaardersstaten.
En dan wordt in de zomer van 1099 het beleg van Jeruzalem geslagen. De stad, met zo'n zeventigduizend inwoners, moslims, joden en christenen, wordt uitgehongerd. In juli vallen er bressen in de muur en wordt de stad ingenomen, drie jaar na het begin van de kruistocht.
Godfried van Bouillon wordt door de kruisridders tot koning van Jeruzalem uitgeroepen. Zijn broer Boudewijn houdt zich bezig met zijn eigen, pas veroverde graafschap Edessa en trouwt daar met een Armeense prinses. De oudste broer - graaf Eustaas III - en Peter de Kluizenaar keren naar Boulogne terug.

Het Verhaal - 3

Ida merkt al snel dat Eustaas iets mankeert. Ze heeft haar zoon tijdens diens afwezigheid uitgehuwelijkt aan Mary van Schotland. Eustaas trouwt met haar direct na zijn terugkeer en een jaar later wordt een dochtertje geboren. Zijn vrouw sterft in het kraambed. Eustaas is steeds minder in staat om het graafschap te besturen. Hij vertoont steeds meer tekenen van krankzinnigheid. Het meest beangstigend is nog wel dat hij zijn dochtertje niet meer wil zien. De oude gravin Ida laat Eustaas opsluiten in een van de torens van het kasteel en voert zelf het regentschap.


Het muzikaal drama Deus lo Vult bekijkt de gebeurtenissen twintig jaar na het begin van de Kruistocht. De oude gravin Ida is in gesprek met haar kleindochter. Dit is het moment dat graaf Eustaas III uit zijn toren gehaald wordt om te worden opgenomen in het klooster van Atrecht. Hij wordt afgehaald door Peter de Kluizenaar. Dan horen we uiteindelijk wat er voor de poorten van Jeruzalem echt is gebeurd.
Stefano, de oude, trouwe nar aan het hof van Boulogne, schetst de terugblikken en rijgt ze aaneen. Tijd en plaats spelen voor de nar geen rol. Hij is nar en dus mag hij alles zeggen wat ie denkt.


De nar is verzonnen en zo zijn er wel meer elementen die tegen de historische waarheid aan schuren. Ik heb vooral gesjoemeld met de vermoedelijke sterfdata van de personages, zodat die elkaar gemakkelijker tegen konden komen. En net als de nar mag de schrijver zeggen wat ie wil. En net als de nar zegt ie: het was waanzin, die kruistocht.


Ynze Baumfalk, oktober AD 2016

Waar en Wanneer


Muiderkerk, Linnaeusstraat 37
1093 EG Amsterdam



kaartje omgeving Muiderkerk

zaterdag 26 november 20:15h
zondag 27 november 10:30h (in kerkdienst)
zondag 27 november 15:00h


toegang gratis (vrijwillige bijdrage)


Op zondag vrij parkeren. Op zaterdag betaald parkeren tot 21:00 uur

De Muidercompagnie

Sinds 2004 zetten amateurspelers uit Amsterdam-Oost en de cantorij van de Muiderkerk zo eens in de twee jaar gezamenlijk een muzikaal drama op de planken onder de naam De Muidercompagnie.

Aan deze productie werken mee:



Makers
Script en muziek   Ynze Baumfalk
RegieJohan Sturm
RegieassistentieMonique Ouwerkerk
Marjan Wolfseher
VormgevingLies de Wolf
Zjuul Burgering
Joost Bergisch
Anke van Maris
Spel
Stefano, narLisa Heijdeman
Ida van Verdun, gravinMarijke Genuit
Mathilde van Boulogne, prinsesFrida Spit
Eustaas III van Boulogne, graafHuub Bartman
Boudewijn van Boulogne, ridder   Klamie Kuiper
Godfried van Bouillon, hertogEsger Renkema
Alexios I Comnenos, keizerGeert-Willem Schul
Anna Comnene, prinsesMariet de Haas
Peter de Kluizenaar, monnikTed van Angeren
Muziek
KoorMuidercantorij
olv Marina Kaldeway
Alice Klaver
Bouke Meindersma
Flip Noordam
Herman Bouwmeester
Jannet Weeteling
Marieke van der Gaag
Marja aan 't Goor
Sieb Tieleman
Yvonne Strikwerda
Strijkkwartet   Claudia Broeders
Emily Hsiangy Lu
Mirjam Michels
Diemer de Vries